CODART, Dutch and Flemish art in museums worldwide

Beeld voor beeld: klassieke sculpture in prent

Statues pictured: classical sculpture in print Exhibition: 15 June - 9 September 2007

From the website of the Rijksmuseum, 31 July 2008

Van 15 juni tot en met 9 september 2007 presenteren studenten Museumstudies aan de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met het Allard Pierson Museum en het Rijksprentenkabinet de tentoonstelling ‘Beeld voor beeld, klassieke sculptuur in prent’.

Uniek samenspel

Vanaf de zestiende eeuw trokken veel kunstenaars naar ItaliĆ« om daar de pas opgegraven beelden uit de antieke oudheid te bestuderen. Prenten van gerenommeerde kunstenaars als Hendrik Goltzius en Marcantonio Raimondi tonen verschillende visies op een aantal van de beroemdste beelden uit de oudheid, zoals de ‘Hercules Farnese’ en de ‘Laocoon’. Op de tentoonstelling ‘Beeld voor beeld’, die plaats vindt in het Allard Pierson Museum, worden deze prenten uit de collectie van het Rijksmuseum getoond. In combinatie met de afgietsels in gips van dezelfde beelden ontstaat een uniek samenspel!

Op reis

Vanaf de zestiende eeuw, beĆÆnvloed door het gedachtegoed van de Renaissance, werd een reis naar ItaliĆ« door kunstenaars uit Europa als een essentieel onderdeel van hun opleiding gezien. Daar maakten ze kennis met klassieke beelden die op straathoeken, openbare pleinen, maar ook in privĆ©collecties te zien waren. De kunstenaars hadden bewondering voor de perfecte proporties van de antieke beeldhouwwerken. Hun tekeningen werden tijdens deze Grand Tour gebundeld in schetsboeken die bij thuiskomst de basis vormden voor prenten. Deze waren weer makkelijk te verspreiden in druk en zo onder andere voor studie beschikbaar.

Beeldentuin

Opgegraven beelden kwamen voornamelijk terecht in privĆ©collecties. De grootste en belangrijkste hiervan was de pauselijke collectie, tentoongesteld in de Cortile del BelvedĆØre. Ook andere vooraanstaande personen verzamelden klassieke sculptuur en stelden deze op in de daarvoor speciaal ingerichte beeldentuinen. Toonaangevende kunstenaars, zoals Maarten van Heemskerck en Hendrik Goltzius, hadden toegang tot deze collecties om de antieke beelden te bestuderen en te vereeuwigen. Op ‘Beeld voor beeld’ is aan de hand van deze prenten een beeldentuin gecreĆ«erd, zodat de bezoeker zelf een exclusief kijkje kan nemen in een Romeinse Cortile.

Pasquino

Ook in het alledaagse straatbeeld speelden antieke beeldhouwwerken een rol. Op diverse pleinen kwam je beelden tegen. Sommige kwamen zelfs tot leven! Aan de ‘Pasquino’ werden anonieme briefjes met satirische gedichten bevestigd. In deze satires dreven de Romeinen bijvoorbeeld de spot met actuele gebeurtenissen. ‘Beeld voor beeld’ heeft een eigentijdse Pasquino. De bezoeker van de tentoonstelling wordt van harte uitgenodigd om deze traditie voort te zetten en het beeld te laten spreken.

Hercules Farnese

Een vaak bestudeerd beeld in ItaliĆ« was de ‘Hercules Farnese’. De spierbundels van dit enorme beeld inspireerden veel kunstenaars, onder wie Hendrik Goltzius en Jan de Bisschop. Men verzamelde zich rondom de sokkel om hem na te tekenen en urenlang te bediscussiĆ«ren. Speciaal om de bezoeker de ‘impact’ van de ‘Hercules Farnese’ te laten ervaren is in de tentoonstelling een complete zaal aan dit beeld gewijd. Welke kunstenaar heeft hem het beste weergegeven?

Catalogus

Beeld voor beeld: klassieke sculptuur in prent

Niels van Maanen and Wendy Sijnesael, with contributions by Ger Luijten, Eric Moormann, Bram Kempers and Robert Lunsingh Scheurleer
Catalogue of an exhibition held in 2007 in Amsterdam (Allard Pierson Museum)
164 pp., 23 cm., spiral binding
Amsterdam (Allard Pierson Museum) 2007