CODART, Dutch and Flemish art in museums worldwide

Jan Luyken

Exhibition: 7 January - 17 April 2011

Teylers Museum organizes an exhibition on the illustrator and printmaker Jan Luyken (1649-1712)

Bijna iedereen heeft wel eens een prent van Jan Luyken (1649-1712) gezien. Zijn verfijnde afbeeldingen van beroepen staan op tal van wandtegeltjes, mokken en pakpapier. Maar Luyken is meer dan een succesvol illustrator. Als streng gelovige en gezien lid betekende hij veel voor de doopsgezinde geloofsgemeenschap. In 2011 vieren de doopsgezinden hun jubileumjaar. Teylers Museum, dat zijn bestaan dankt aan de doopsgezinde Pieter Teyler, stelt daarom van 7 januari t/m 17 april 2011 zijn tekeningen- en prentencollectie van Jan Luyken tentoon.

Levendige zoekplaten

Ongeveer 90 prenten en 10 tekeningen van Jan Luyken zijn te zien in het Prentenkabinet, vaak gecombineerd met zijn eigen gedichten. Naast de prenten en tekeningen uit Teylers eigen kunstcollectie krijgt het publiek twee bijzondere boeken te zien van de Doopsgezinde Gemeente Haarlem. In deze bruiklenen, gedichten, prenten en tekeningen valt van alles te ontdekken: in ieder werk verstopte de doopsgezinde kunstenaar (stichtelijke) boodschappen. De verfijnde afbeeldingen vormen daarmee levendige zoekplaten.

Jan Luyken

Jan Luyken werd op 16 april 1649 in Amsterdam geboren als vijfde kind van de doopsgezinde schoolmeester Casper Luyken. Al tijdens zijn leven verwierf hij grote bekendheid met zijn tekeningen, prenten en gedichten. Het dagelijks leven vormde zijn belangrijkste inspiratiebron. Tegenwoordig wordt hij nog altijd gerekend tot de belangrijkste (boek)illustratoren van zijn tijd.

Doopsgezinden

De doopsgezinde gemeenschap heeft veel belangrijke personen voortgebracht. Schrijvers als Joost van de Vondel, Pieter Langendijk en Aagje Deken zijn slechts enkele voorbeelden. De doopsgezinde Pieter Teyler -naar wie het oudste museum van Nederland genoemd werd- is een ander klinkend voorbeeld. Kenmerkend voor de doopsgezinden is het belang dat zij hechten aan de zelfstandig denkende geest die zich niet laat insnoeren door dogma’s of groepsdwang. De naam van de gemeenschap komt voort uit hun specifieke kijk op de doop. In tegenstelling tot veel andere kerken kennen de doopsgezinden alleen de volwassendoop op vrijwillige basis.

Jubileumjaar

In 2011 is het precies 475 jaar geleden dat Menno Simons als leider van de doopsgezinden opstond en 450 jaar geleden dat hij overleed. Daarnaast bestaat het Doopsgezind Seminarium nu 275 jaar en de Algemene Doopsgezinde Sociƫteit 200 jaar. In het kader van dit jubileum vinden diverse tentoonstellingen en activiteiten plaats waarvan de expositie in Teylers Museum er een is.